Khôi phục và nâng cao giá trị các lễ hội dân tộc thiểu số

Trong quá trình hội nhập, phát triển, việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số (DTTS) tạo ra nhiều cơ hội cũng như thách thức đối với cộng đồng, địa phương. Trước thực tế đó, những năm qua, tỉnh đã thực hiện Chương trình bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của Cao Bằng giai đoạn 2006 - 2010 và trong những năm tới nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc; khôi phục và nâng cao giá trị các lễ hội DTTS.

                                           Múa dân gian dân tộc Dao trong lễ hội.

 Cao Bằng có khoảng 95% dân số là người dân tộc thiểu số (Tày, Nùng, Mông, Dao, Sán Chỉ, Lô Lô…), hình thành văn hóa lịch sử lâu đời, phong phú, đặc sắc, đa dạng. Quan tâm thực hiện các chính sách DTTS, các cấp, ngành, địa phương tích cực thực hiện bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống đồng bào DTTS, đẩy mạnh công tác sưu tầm, nghiên cứu, khôi phục văn hóa dân gian, xây dựng tổ chức lễ hội đặc sắc DTTS các địa phương…

Tổ chức hoạt động văn nghệ quần chúng, hội thi, hội diễn… biểu diễn các làn điệu dân ca, dân vũ, dân nhạc, nghề thủ công được khuyến khích phát triển rộng khắp. Tạo điều kiện thuận lợi cho các tầng lớp nhân dân tham gia, góp phần nâng cao hiệu quả việc bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của đồng bào DTTS và củng cố khối đại đoàn kết các dân tộc.
Toàn tỉnh xây dựng và tổ chức trên 100 lễ hội truyền thống, ngày hội văn hóa, lễ hội xuân các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao, Lô Lô, Sán Chỉ… với quy mô khác nhau nhưng mang đậm nét văn hóa DTTS địa phương, chủ yếu diễn ra vào mùa xuân, phong tục tập quán địa phương. Ngoài những lễ hội được duy trì từ lâu đời ở các địa phương, một số lễ hội mới được khôi phục trong những năm gần đây đã góp phần bảo tồn, tôn vinh giá trị văn hóa độc đáo riêng các DTTS.

Trên nền tảng văn hóa DTTS và phân bố dân cư, các dân tộc huyện miền Đông, miền Tây, việc tổ chức lễ hội khác nhau nhưng đều mang đậm văn hóa truyền thống đặc sắc các DTTS trong tỉnh. Đặc biệt, từ năm 2016 đến đầu năm 2019, Cao Bằng tổ chức Lễ hội thác Bản Giốc (Trùng Khánh), Lễ hội Pác Bó, Lễ hội Chợ tình Phong lưu (Bảo Lạc), Lễ hội Nguyên Bình, Lễ hội Co Sầu, Ngày hội văn hóa dân tộc Mông các huyện Bảo Lâm, Bảo Lạc, Hà Quảng, Trà Lĩnh…, tôn vinh nhiều giá trị văn hóa đặc sắc các DTTS, làm phong phú, đa dạng bản sắc văn hóa truyền thống Cao Bằng.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Nguyễn Hồng Vân cho biết: Việc tổ chức các ngày hội, lễ hội các DTTS địa phương đã tạo ra một sân chơi, mô hình sinh hoạt văn hóa cộng đồng lành mạnh, đậm đà bản sắc dân tộc, tạo không khí phấn khởi là nguồn động viên lớn cho đồng bào các DTTS bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Ngày hội văn hóa dân tộc Mông tại huyện Bảo Lạc, Bảo Lâm, Hà Quảng, Trà Lĩnh tôn vinh, quảng bá, giới thiệu những nét đẹp văn hóa đặc sắc của dân tộc Mông như: Chọi bò, thổi và múa khèn, hát giao duyên, bắn nỏ, ném pao, đánh sảng và ẩm thực đặc sản rượu ngô, thịt chua, thịt lợn đen, gà đen, thịt bò sấy khô, mèn mén... Lễ hội thác Bản Giốc, Lễ hội về nguồn Pác Bó… giới thiệu thắng cảnh đẹp, du lịch đỏ đồng thời quảng bá văn hóa dân tộc Tày, Nùng với hát Then đàn tính, các làn điệu Sli, Lượn, Dá hai, Lượn cọi; ẩm thực lợn, vịt quay lá mác mật, xôi ngũ sắc; khôi phục các trò chơi dân gian như: tung còn, lày cỏ, bóc hạt dẻ, đẩy gậy, đi cà kheo, văn nghệ quần chúng đặc sắc. Lễ hội Chợ tình Phong lưu (Bảo Lạc) tái hiện lại hoạt động văn hóa lâu đời, đặc sắc của dân tộc Lô Lô và các dân tộc Mông, Dao, Sán Chỉ nơi vùng núi đá biên giới... 
Việc tổ chức lễ hội, ngày hội các DTTS đã góp phần tích cực  giữ gìn bản sắc văn hoá riêng trong các lễ hội dân gian của đồng bào DTTS; đáp ứng nhù cầu hưởng thụ, nâng cao đời sống văn hóa, tín ngưỡng, tâm linh, giao lưu văn hóa tinh thần của người dân; xóa bỏ những hủ tục lạc hậu, loại trừ các hiện tượng tiêu cực như đánh bạc, mê tín dị đoan...

Đây là hình thức tuyên truyền hiệu quả để đồng bào DTTS hiểu rõ giá trị của các lễ hội văn hóa dân gian  nâng cao nhận thức, phát huy giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc mà mình đang lưu giữ. Lễ hội còn là môi trường bảo tồn nghệ thuật truyền thống, thông qua đó các làn điệu dân ca của các dân tộc, các trò chơi dân gian, ẩm thực độc đáo của đồng bào DTTS được giữ gìn, phát triển. Đồng thời tạo điều kiện để đồng bào hưởng thụ giá trị tinh thần tại cơ sở trong điều kiện đời sống còn gặp nhiều khó khăn, làm thất bại sự lôi kéo các thế lực thù địch, đầy lùi hoạt động của kẻ xấu lôi kéo đồng bào DTTS theo đạo trái pháp luật.
Thời gian qua, công tác tổ chức các lễ hội trên địa bàn tỉnh diễn ra an toàn, vui vẻ, tiết kiệm, lành mạnh, thực hiện tốt theo các chỉ thị của Trung ương, của tỉnh. Hằng năm, trước các mùa lễ hội, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tiếp tục ban hành các văn bản hướng dẫn công tác quản lý, tổ chức lễ hội, đồng thời có sự phối hợp, kết hợp chặt chẽ cùng các cấp ủy, chính quyền, đoàn thể địa phương trong quá trình chuẩn bị và triển khai tổ chức lễ hội. Nội dung quản lý và tổ chức lễ hội được đưa vào thực hiện trong nội dung phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”.

Các địa phương đã đưa vào hương ước, quy ước nếp sống văn hóa nội dung thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội để nhân dân tự giác thực hiện. Thông qua lễ hội, ngày hội văn hóa truyền thống các DTTS góp phần tích cực giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa quê hương, đất nước; cổ vũ, động viên nhân dân hướng về cội nguồn, nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc gìn giữ, tôn tạo các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh; động viên nhân dân  tăng cường giao lưu văn hóa, củng cố tình đoàn kết giữa các dân tộc là nền tảng phát triển kinh tế - xã hội mỗi địa phương.

Để tiếp tục thực hiện nếp sống văn minh trong các lễ hội, nhằm ngăn ngừa, xử lý vi phạm trong các hoạt động văn hóa, dịch vụ văn hóa, bài trừ mê tín dị đoan, các cấp, ngành cần tiếp tục tăng cường công tác chỉ đạo, quản lý. Góp phần xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến,  đậm đà bản sắc dân tộc. Đây cũng là nhiệm vụ quan trọng gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa bản địa đặc sắc trong quy định Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng để Cao Bằng trở thành điểm đến hấp dẫn du khách, thúc đẩy phát triển du lịch Cao Bằng trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Nguồn Báo Cao Bằng